Rus Çariçe:  Büyük Katerina

II. Katerina, Büyük Katerina (1729-1796) olarak da bilinir. Alman asıllı olup, Büyük Dük Peter ile evlenmek üzere Rusya’ya gelmiştir. Kocasının ölmesiyle 33 yaşında tahta geçmiş ve 34 yıl ülkeyi yönetmiş, 18. yüzyıl Rusyası’na damgasını vurmuş bir Çariçedir.

Kırım’ı Rus topraklarına katan çariçedir. (Prut Savaşı sırasında Baltacı Mehmet Paşa’yla antlaşma yapan Çariçe I. Katerina’yla karıştırılmamalıdır.) Voltaire ye göre kuzeyin semiramisi olarak nitelendirilmiştir.

II. Katerina 2 Mayıs 1729 tarihinde Prusya’nın Stettin kentinde (şimdi Polonya’ya ait) doğdu. Doğduğu zamanki adı Sophie Augusta Frederike idi. Babası Prusya’ya bağlı Anhalt-Zerbst bölgesinin prensiydi ve Prusya ordusunda bir generaldi. Bu soylu ailenin diğer üyeleri olan Sophie’nin kuzenleri III. Gustav ve XIII. Karl sonradan İsveç kralı olarak görev yaptılar.

Sophie 1744 yılında Holstein-Gottorp dükü Peter’le evlendi. Sophie’nin kocası Peter, Çar Büyük Petro’nun torunuydu ve Peter’in teyzesi Çariçe I. Elizaveta Peter’i Rus tahtına veliaht olarak seçmişti. Sophie evlendikten sonra Ortodoks dinine geçti ve Katerina Aleksievna adını aldı. I. Elizaveta’nın zorlamasıyla gerçekleşen bu evlilik hiçbir zaman mutlu olmadı. Katerina’nın ve kocası Peter’in başkalarıyla çok sayıda aşklar yaşadıkları bilinmektedir. Katerina’nın kocası Peter, teyzesi I. Elizaveta’nın ölümü üzerine 5 Ocak 1762 tarihinde III. Petro adıyla Rus tahtına çıktı. Ancak III. Petro’nun çarlığı fazla uzun sürmedi. 28 Haziran 1762 tarihinde muhafız alayı çara karşı ayaklanarak III. Petro’yu tahttan indirdi ve Katerina Rusya çariçesi olarak ilan edildi.

Çariçe özellikle Büyük Petro döneminden beri süregelen imparatorluğu güçlendirme, idareyi modernleştirme, eğitimi ve sanatı teşvik etme yönündeki geleneği sürdürmüştür. Bu açıdan Rus kültürel hayatının 19. yüzyıldaki zenginliğine büyük katkı sağlamıştır.

Onun döneminde Rusya daha fazla istikrara kavuşmuş, toprakları genişlemiş ve dış politikada saygınlık artmıştır.

Edebiyat, felsefe ve siyaset konularında bilgili ve entelektüel bir kadındır. Tutkulu, enerjik, çalışkan ve kültürlü biridir. En büyük tutkularından biri deli gibi at sürmektir.

Osmanlı ile ilişkiler:

Büyük Katerina döneminde Osmanlı İmparatorluğu ve Rusya arasında iki önemli savaş olmuş ve ikisini de Rusya kazanmıştır. Bu savaşlar sonrasında Küçük Kaynarca ve Yaş anlaşmaları imzalanmıştır.

Küçük Kaynarca Anlaşması Osmanlı İmparatorluğu’nun imzaladığı en ağır anlaşmalardan biridir. Bu anlaşma ile Osmanlı İmparatorluğu ilk defa savaş tazminatı ödemiş, Karadeniz Türk gölü olmaktan çıkmış, Ruslar Ortodoksların himayesi hakkını kazanmıştır. Kırım bağımsız olmuştur. Bu anlaşmadan 9 yıl sonra Rusya, Kırım’ı ilhak ederek topraklarına katmıştır.

Kültürel hayata önem vermiş

Katerina kültürel hayatta Rusya’yı uygarlaştırmaya büyük önem vermiştir. Onun döneminde Rusya tarihinde ilk defa özel basın ve yayına izin verilmiştir.

Rusya’nın en önemli kültürel değerlerinden olan Bolşoy Tiyatrosu’nun yapım emrini o vermiştir.

Bugün Rusya’nın en önemli müzesi olan ve Katerina’nın torunu Çar I. Nikolay tarafından hayata geçirilen Ermitaj Müzesindeki eserlerin bir bölümünde onun büyük gayreti bulunmaktadır.

Bir döneme damga vurmuş

Bir kadın olarak özel hayatıyla, aşklarıyla çok gündeme gelmiştir. O dönemlerde güçlü kadınlara özel hayatıyla ilgili doğru olmayan dedikoduların da yapıldığı biliniyor. Çariçe’nin hayatını tam olarak bilemeyiz ama şu bir gerçek ki,  34 yıl Rusya’yı yönetmiş, bir döneme damga vurmuştur.  Rusya’ya önemli katkılar yapmış ve halk tarafından “Büyük” unvanı verilmiştir.

Not: 34 yıl ülkesini yöneten bir kadın olarak biz de güçlü kadın olarak sayfamızda yer vermek istedik. Yazı derlemedir.

Paylaş